YAVAŞ GIDA HAREKETİ KAR AMACI GÜTMEYEN BİR OLUŞUMDUR

YAVAŞ GIDA HAREKETİ KAR AMACI GÜTMEYEN BİR OLUŞUMDUR


Yavaş gıda hareketi insanları lokanta yemeyi bırakmaya teşvik etmeye odaklanmış, bunun yerine yerel kaynaklı tüm yiyecekleri hazırlamak ve Gıda için zaman ayırmaya odaklanmış küresel bir girişimdir. Odak noktası sadece beslenme değil, aynı zamanda gıda ile ilgili kültür ve mirasın korunmasıdır.

 Yavaş Gıda Hareketinin Tarihi.

Carlo Petrini tarafından 1989 yılında İtalya’da kar amacı gütmeyen bir hareket olarak başlayan ‘Slow Food’; ‘Fast Food’ gibi, hızlı yaşam ve yerel Gıda geleneklerinin kaybolmasına karşı bir tepki ve bilinçlendirme hareketidir.

Bugün tüm dünyada 850 yerel convivium (yerel coğrafi şartlarda farklı bir birlikte yaşamı seçen topluluk) ile yaklaşık 80,000 üyesi bulunmaktadır. Türkiye’dede Slow Food hareketi itibar görmekte  ve Yerel topluluklar oluşmaktadır.

Slow Food, aslında bir insan hakları hareketidir. Petrini, sadece doymak değil, lezzet almanın da bir insan hakkı olduğunu belirtiyor. Son yayınlanan “İyi, Temiz ve Adil” adlı kitabında yiyeceklerin bu üç karaktere birden sahip olmasının kültürel ve etik unsurları tartışılıyor.

'Yavaş Gıda' birden fazla şekilde 'fast food'a karşıdır. Gıda İlk Geliştirme ve Geliştirme Politikası Enstitüsü'nden (FFIFDP) Meghan L. Holmes'a göre. Slow Food hareketinin kurucusu Carlo Petrini, Roma'da açılan bir McDonald's restoranına tepki göstererek yerel gıda geleneklerine bir tehdit olarak görüyordu. Holmes, hareketin kendisinin 1989'da başladığını, büyük ölçüde gerçek veya algılanan hızlı tempolu gıda tüketim alışkanlıklarından uzaklaşmaya ve köksüz fast food yerine geleneksel mutfağı yemeye yönelik bir gözle başladığını belirtiyor. Hareket o zamandan beri önemli ölçüde genişledi.

SlowFood.com'a (SF) göre Yavaş Gıda  hareketinin önemli kilometre taşlarının çoğu 1990'lar boyunca ortaya çıkmaya başladı ve hareket 1989'da Paris'te başladıktan sonra bugüne kadar devam etti. SF, Slow'ın modern zaman çizelgesini anlatıyor Slow Food organizasyonlarının Avrupa genelinde nasıl ortaya çıkmaya başladığını gösteren gıda hareketi, Slow Food uluslararası fuarları düzenlendi ve çok sayıda başka Slow Food vakfı, ağı, kampanyası, projesi ve girişimi başladı. Türkiye’dede Gıda hareketleri oluşmaktadır. Bir çok projenin temeli atılmıştır.

Amaç ve Politikalar

Bu hareketin odağı toprağın sunduğu lezzetlerin zevkine varmaktır.

Slow Food hareketi kendine sembol olarak, yanlış anlaşılmasın,  yavaş hareket ettiği için,  ‘Salyangoz’u seçer. Hayat içinde sürekli yiyerek ağır ağır ilerleyen salyangoz bir anlamda insanoğlunun yolculuğunu da temsil eder. Yavaş, temkinli ancak kararlı ilerleyen ‘Salyangoz’ cüssesinden beklenmeyecek mesafeler aşar, aynı zamanda geçtiği yerlerde iz bırakır.

‘Slow Food’un sadece Fast Food yemeği protesto eden bir hareket olduğu zannedilir; fakat bu hareket, uluslararası endüstriyel Fast Food zincirlerine karşı çıkmak olarak özetlenemez.

Slow Food, sanıldığı gibi; ağır ağır pişirilmiş bir yemeği, tadına vara vara, yavaş yavaş yemekten ibaret bir keyif anlayışı da değildir. Slow Food’un amaçları arasında giderek hızlanan hayatı normal ritmine döndürerek yavaşlatmak bulunur. Toprağın sunduğu lezzetlerin zevkine varmak, eşsiz lezzetlerin doya doya tadını çıkarmak doğal olarak bu hareketin tam da odağındadır.

Slow Fodd Yavaş Gıda (Yiyecek)  hareketindeki insanların akıllarında birden fazla hedef vardır. Slow Food USA (SFUSA), fast food'un insanların neyin tadını çıkarmasını zorlaştırdığı fikrine dayanarak, yerel Gıda kültürlerinin korunmasını ve yeme sevincini vurgulamayı içeren Slow Food Hareketi'nin orijinal hedeflerinin çoğunu sürdürdüğünü gösteriyor.   Ancak Holmes, hareketin hedeflerinin daha geniş çevre, emek ve sağlık kaygılarını içerecek şekilde genişlediğini belirtiyor.

Slow Food Boston (SFB), hareketin büyük ölçekli endüstriyel tarım için gerekli doğal kaynaklar, kimyasallar ve katkı maddeleri ve dünyaya gıda dağıtmak için gerekli olan fosil yakıtların miktarı ile ilgili sağlıkla ilgili ve ekolojik endişelerin bir kısmını tartışıyor. SFUSA'ya göre, yerel çiftçileri ve tarım işçilerini desteklemek ve hayvan refahını teşvik etmek de temel Yavaş Gıda hedefleridir.

SFUSA, Yavaş Gıda Hareketi'nin fabrika çiftçiliğini reddettiğini, ancak et tüketimini tamamen reddetmediğini belirtiyor. Bunun yerine, insanların et tüketimini sınırlamalarını ve yüksek hayvan refahı standartlarını karşılayan daha küçük çiftliklerden et satın almalarını tavsiye ediyorlar. SFUSA, Yavaş Gıda hareketinin genetik olarak değiştirilmiş organizmaların (GDO'lar) üretimine karşı olduğunu ve GDO etiketlemesini desteklediğini belirtmektedir. Sertifikalı organik gıda söz konusu olduğunda, SFUSA karışık bir tutum sergiler ve çiftliklerin organik sertifikalı ve organik sertifikasız Slow Food standartlarını karşılayabileceğini belirtir.

Yavaş Gıda Hareketi Kuruluşları

Yavaş Gıda Hareketi Amerika Birleşik Devletleri'nde yaygındır. SFUSA, Yavaş Gıda Hareketi'nin amaç ve hedeflerine adanmış en büyük uluslararası taban örgütlerinden biridir. Slow Food Boston, SFUSA'nın ülke çapındaki birçok bölümünden sadece bir tanesidir. Ancak Slow Food büyük bir uluslararası harekettir. SF'ye göre, İsviçre, Japonya, Hollanda, Almanya ve Birleşik Krallık da dahil olmak üzere birçok büyük sanayileşmiş ülkede Yavaş Gıda organizasyonları var, ancak birçok ülke hala harekete dahil oldu. SFUSA gibi kuruluşlar, farklı topluluklarda eğitimci olarak çalışan bir gönüllü ağı kullanarak faaliyet göstermektedir.

 Lehte ve aleyhte olanlar

Artıları

Tuscaloosa'daki Alabama Üniversitesi'nden Yardımcı Doçent Stephen Schneider, modern gıda endüstrisinin son yıllarda ortaya çıkan ve hepsi Yavaş Gıda Hareketi'nin ele alması gereken bir dizi sorun olan hastalık salgınlarının ve çalışma hakları skandallarının çoğunu özetliyor.

    SFUSA gibi kuruluşların hedefleri göz önüne alındığında, Yavaş Gıda Hareketi'nin başarısı potansiyel olarak kalıcı toplumsal sağlık ve çevre sorunlarında kitlesel iyileşmelere yol açabilir.

    Yerel çiftçiler ve küçük işletme sahipleri, bireysel düzeyde muazzam miktarda destek alabilirler.

    SFP de dahil olmak üzere bazı Slow Food organizasyonları, web sitelerinde isteyerek eleştirel beyanlar yayınlamışlardır ve bu da en azından yapıcı eleştirilere açık olduklarını düşündürmektedir.

Eksileri

Bununla birlikte, Yavaş Gıda Hareketi'nin hedeflerini destekleyen ancak yöntemlerini ve potansiyel önyargılarını eleştiren insanlar var. Amerikan Beklentisi'ndeki Heather Rogers, Yavaş Gıda Hareketi tarafından savunulan tarım türü pahasına endüstriyel tarımı destekleyen sistemik faktörlerin çoğunu ayrıntılı olarak özetliyor.

Bir görüşe göre, Feminist Wire'daki Karen Hernandez, Yavaş Gıda Hareketi'nin feminist etkilerini, özellikle de zaman alıcı ev yemekleri hazırlanmasına vurgu yapıyor. Ayrıca, taze yerel yiyeceklerin düzenli olarak pişirilmesi de dahil olmak üzere Yavaş Gıda Hareketi'nin bazı taleplerini çevreleyen bazı sınıf meselelerini aydınlatır.

Yavaş Gıda (Slow Food) Yaşam Tarzı

Herkes Slow Food yaşam tarzını uygulayamaz, ancak yine de birçok insan için bir seçenektir. SFUSA'ya göre, insanlar işlenmiş gıdalardan kaçınarak, serbest gezinen kümes hayvanları ve otla beslenen etleri yiyerek, doğal malzemeleri sıfırdan hazırlayarak, en azından kısmen kendi yiyeceklerini yükselterek ve yiyeceklerinin kaynakları hakkında farkındalık yaratırlar. SFUSA ayrıca insanları Slow Food hareketine katılmaya veya desteklemeye teşvik eder. İnsanlar bireysel veya toplumsal düzeyde yer alabilirler.

Türkiye’dede Slow Food Toplulukları kuruluyor. Sürdürülebilir bir gıda döngüsü oluşturarak bölgenin biyolojik ve kültürel çeşitliliğinin korunmasına katkı sağlamayı amaç edinilmeli. İyi, temiz, sağlıklı ve adil gıda anlayışı ile üretim ve tüketimin yaygınlaştırılmasını, tohumdan sofraya sürdürülebilir bir gıda üretim sürecinin kurulmasını hedeflenmeli. Bu tür çalışmaların Cittaslow Şehirleri’nin Slow Food başlığı altında yavaşkent eylem planlarının oluşturulmasına da katkı sağlaması beklenmeli, umut edilmeli. Başka bir dünya mümkün.

İhsan Soytemiz Uzman Biyolog – Gıda Mikrobiyoloğu

Türkiye Biyologlar Derneği Genel Başkanı

ODTÜ Mezunlar Derneği Yönetim Kurulu Üyesi

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı Yürütme Kurulu Üyesi

Sağlıklı Gıda Derneği Yönetim Kurulu Üyesi

Google+ WhatsApp